Pozornie wszystko jest proste: drewno pali się w kominku, wprowadzając miły nastrój i dając ciepło, zaś dym wydobywa się z komina… Kominki stają się coraz modniejsze, buduje się ich coraz więcej, ale ciągle popełniane są poważne błędy. Budując kominek, wprowadzamy do naszego domu żywy ogień ze wszystkimi tego konsekwencjami. O ile niedostatki natury estetycznej narażają tylko oczy i duszę, to błędy techniczne utrudniają korzystanie z kominka lub wręcz stają się zagrożeniem dla zdrowia czy życia mieszkańców. Od poprawnego wykonania podstawowych elementów zależy bezpieczeństwo użytkownika kominka i jego sąsiadów. Zanim zbudujemy kominek, zacznijmy od przygotowania DOBREGO PRZEWODU KOMINOWEGO.

W poszukiwaniu „cugu”

Ogólna reguła jest prosta: do prawidłowego funkcjonowania paleniska o przeciętnych rozmiarach, przekrój przewodu dymowego powinien wynosić 400 cm² i powinien mieć kształt zbliżony do kwadratu lub koła oraz posiadać średnicę 200 mm. Minimalna wysokość komina powinna wynosić 3,5÷4 metry, a wysokość zaś optymalna 5÷6 metrów. Przewód dymowy powinien być szczelny, posiadać ten sam przekrój na całej długości oraz wystawać około 0,4÷0,5 metra powyżej kalenicy. Ta reguła obowiązuje zarówno w przypadku budowanych nadal kominków z paleniskami tradycyjnymi, jak również kominków zaopatrzonych we wkłady grzewcze.

A jeśli ogień będzie „za szybą”?

W sprawę budowy kominów sporo zamętu wprowadziły kominkowe wkłady grzewcze. Mam na myśli rodzaj palenisk, gdzie proces spalania przebiega pod kontrolą: za drzwiczkami z szybą żaroodporną. Paleniska takie produkowane są przez setki firm metodami mniej lub bardziej przemysłowymi.

W przypadku budowy kominka wyposażonego w ten rodzaj paleniska, przestrzegać musimy zarówno ogólnych wskazań kominiarskich, jak też zaleceń producenta. Praw fizyki oszukać się nie da. Niewielkie paleniska przewidziane do użytkowania przy zamkniętych drzwiczkach zadowolić się mogą przekrojem przewodu kominowego 14 x 14 cm lub średnicą 150 mm oraz wysokością 4 metrów. Niekiedy zalecenia producenta pozwalają nawet na przekroje rzędu 130 mm. Nie wymagajmy jednak wówczas cudów i traktujmy takie parametry jako zło konieczne, a nie standard. Jeśli chodzi o przekroje przewodu dymowego, wymagania producentów mogą odbiegać nieco od ogólnych zaleceń, ale dobra jakość przewodu kominowego oraz podciśnienie w tym przewodzie powinny pozwalać na bezpieczne „wyssanie” spalin.

Przykładowo, niemiecki SPARTHERM zaleca podciśnienie w przewodzie spalinowym od 0,1 mBar do 0,14 mBar (w zależności od typu paleniska), zaś w przypadku wkładów kominkowych francuskiej firmy FABRILOR zalecane jest podciśnienie rzędu 0,15 mBar. Wartości te należałoby mierzyć odpowiednim czujnikiem, lecz większość budujących kominki zadowala się… zapaleniem kawałka gazety w kominie.

Uwaga: niebezpieczny zakręt!

Przewód kominowy powinien być prosty, a przekrój identyczny na całej długości. Czasem jednak względy konstrukcyjne zmuszają do ominięcia jakiejś przeszkody, a to oznacza „zakręt” przewodu kominowego. Jeżeli nasz przewód dymowy ma długość większą niż 5 metrów, to możemy odchylić go tylko o kąt mniejszy niż 20º. Przy długości przewodu kominowego poniżej 5 metrów, kąt odchylenia może się zwiększyć aż do 45º.

Szczególnej uwagi wymaga budowa komina w budynku drewnianym, gdzie istnieje zwiększone ryzyko pożaru. Przy zachowaniu odpowiednich odległości od palnych elementów konstrukcji oraz wykonaniu przewodu spalinowego z dobrych materiałów, nie ma powodów do obaw. Temperatura na zewnątrz przewodu kominowego w pomieszczeniach mieszkalnych nie powinna przekraczać 50 ºC, a w pomieszczeniach niezamieszkałych 80 ºC.

Razem czy osobno?

Często stawiane są pytania o możliwość podłączenia kilku urządzeń grzewczych do jednego kanału spalinowego. Samodzielny kanał spalinowy to podstawa prawidłowego funkcjonowania kominka. Odmienne wymagania kotłów opalanych gazem czy węglem powodują, że nie powinno dojść do kontaktu spalin z tych urządzeń oraz spalin z kominka. Taka mieszanka w jednym kanale może stać się co najmniej powodem zakłóceń w funkcjonowaniu, a czasem nawet przyczyną śmiertelnych zatruć.

Każdy komin jest inny

Jeżeli nawet skrupulatnie spełnimy wyżej podane ogólne wymagania i zalecenia producenta, to może się okazać, że pozornie identyczny kominek naszego znajomego funkcjonuje doskonale, a my z naszym mamy problemy. Oczywiście najłatwiej jest wówczas obarczyć winą wkład kominkowy. Jednak zwykle przyczyny złego funkcjonowania kominka są inne. Złe funkcjonowanie kominka może być skutkiem położenia domu, np. gdy wokół rosną duże drzewa lub są wyższe budowle, to może się okazać, że minimalna długość przewodu dymowego i minimalna wysokość powyżej kalenicy to zbyt mało. Wówczas może być pomocne przedłużenie kanału kominowego. Z kolei dom usytuowany na „wichrowym wzgórzu” może mieć zbyt silny ciąg kominowy. Również płaski dach wymaga wyniesienia przewodu kominowego o 1,2¸1,3 metra powyżej jego płaszczyzny.

Nie bójmy się kominiarza

W związku z wieloma czynnikami, nieraz pozornie marginalnymi, wpływającymi na prawidłowy ciąg w przewodzie dymowym, wskazane jest skorzystanie z opinii kominiarza przed rozpoczęciem budowy kominka. W wielu krajach jest to obligatoryjne! Niestety, wiele osób, które inwestują w kominek nawet równowartość samochodu, czuje paniczny strach przed… kominiarzem. Wizyta i opinia kominiarska to przecież nie są wielkie koszty. Jeśli nawet kominiarz powie „nie” naszym planom, to nie tyle okradnie nas ze złudzeń, ile oszczędzi nam zbędnych wydatków i rozczarowań.

Z czego komin budować?

Jeśli już wiemy, jakie parametry (usytuowanie, przekrój, wysokość) powinien posiadać przewód spalinowy do naszego kominka, pora zastanowić się nad wyborem materiałów do jego budowy. Często projektant domu lub instalacji narzuca nam swoje sugestie. Zwykle jednak to inwestor dokonuje ostatecznego wyboru. Z czego więc budować komin?

O ile w przypadku kotłów c.o. opalanych gazem agresywność spalin narzuca np. wykonanie przewodu ze stali szlachetnej, to w przypadku kominka opalanego drewnem taka inwestycja budzi jeszcze wątpliwości. Chociaż na ogół doraźny koszt komina wykonanego z cegły jest niższy, jednak również w przypadku kanału przeznaczonego do kominka warto sięgnąć po materiały komina systemowego. Moja rada: do budowy wybieramy technologię, która zagwarantuje szczelność i trwałość komina. Lepiej od razu wybudować porządny komin, bo późniejsze prace modernizacyjne mogą okazać się nadzwyczaj kłopotliwe i kosztowne. Powinno się zakupić cały komplet materiałów i fachowo go zamontować. W takiej formie „system” uzyskuje zwykle stosowne atesty. Jeden element z systemu A, inny z systemu B, a reszta przypadkowa mogą okazać się niebezpiecznym chałupnictwem, na które na dodatek nikt nie da nam gwarancji.

System na dobry komin… systemowy

Pomijając różne technologiczne nowinki, jak np. szklane, czy plastikowe kominy, należy stwierdzić, że dostępne na rynku systemy kominowe podzielić można na: ceramiczne, szamotowe oraz stalowe. Każdy rodzaj ma swoje zalety. Jeżeli budujemy dom z materiałów „masywnych”, to samo się narzuca, że również taki powinien być nasz komin.

Jeżeli budujemy w technologii lekkiej lub dokonujemy przebudowy, to lekki system stalowy będzie bardziej elastyczny. Proszę sobie wyobrazić konieczność delikatnego przesunięcia osi komina np. o 20 cm. W systemie stalowym będzie to dziecinnie proste. Należy jednak pamiętać, że system stalowy jednościenny powinien być uzupełniony o elementy izolacyjne, bo temperatura na zewnętrznej stronie rury stalowej będzie bardzo wysoka. Obudowa przewodów spalinowych powinna posiadać odporność ogniową minimum 60 minut – warunek ten spełnia np. ściana wykonana z cegły pełnej 12 cm, murowanej na zaprawie cementowo-wapiennej, z tynkiem lub spoinowaniem.

Jeżeli chcemy wykonać komin w lżejszy i bardziej czysty sposób, można skorzystać z dostępnych dwuściennych systemów stalowych. Składają się one z rury wewnętrznej, warstwy izolacyjnej oraz rury stanowiącej płaszcz zewnętrzny. Taki dwupłaszczowy komin jest samonośny i może być ustawiony lub podwieszony w dowolnym miejscu. Do jego montażu przewidziany jest zwykle cały szereg elementów pasujących wymiarami do odpowiednich średnic dwuściennych rur.

System stalowy dwuścienny jest dość kosztowny, jednak biorąc pod uwagę możliwości jego zastosowania, jest to jeden z najbardziej wszechstronnych systemów kominowych. W tym systemie można wykonać szybko i czysto komin w prawie każdym obiekcie i niemal w każdym miejscu. Jeśli komin ma być zastosowany do kominka opalanego drewnem, należy o tym uprzedzić sprzedawcę. Wbrew pozorom nie każda stal nierdzewna może być stosowana do takiego rodzaju paliwa.

Istotnym problemem systemów stalowych jest odprowadzanie wilgoci. Oczywiście każda firma ma w ofercie moduł służący do usuwania skroplin, ale nie zawsze jest on instalowany w kominie ze względów technicznych lub… finansowych. Innego rodzaju systemy kominowe to kominy ceramiczne. Są to systemy kominowe, które bazują na rurowych kształtkach szamotowych z otuliną izolacyjną, usadowionych w solidnych pustakach. Systemy te oferują wiele różnych przekrojów oraz wentylację przestrzeni pomiędzy izolacją a pustakiem zewnętrznym. Wentylacja ta ma za zadanie odprowadzanie nadmiaru wilgoci. Problem skroplin nie jest w systemach szamotowych czymś strategicznym, ponieważ szamot jest w stanie wchłonąć pewną ilość wody.

Witold Hawajski